تبلیغات
حق من - نظر امام سجاد(ع) در خصوص حق پدر و مادر (قسمت دوم)
 
حق من
بیاموزیم حقوق دیگران را رعایت کنـــــیم

 


حق حضانت :

 

پدر و مادر حقوق مشترکی نیز دارند که بعضی از آنها جزو احکام فقهی است و بعضی جزو کمالات اخلاقی .

 

یکی از آن حقوق « حق حضانت » است . «حضن » به معنای آغوش است و منظور از آن ، نگهداری و سرپرستی است و این حقی است هم برای پدر و مادر و هم حقی است واجب بر آن ها ، یعنی پدر و مادر در محدوده ی زمانی خاص و تا قبل از بلوغ ، فرزند را در کنار خود نگه دارند .

محدوده  حق حضانت مادر نسبت به پسر تا دو سالگی و نسبت به دختر تا هفت سالگی است و پدر پس از آن در نگهداری و تربیت فرزند اولی است . حق حضانت اختصاص به صورت طلاق ندارد ، بلکه اگر پدر به هر دلیلی در جای دیگری زندگی می کند ، می تواند فرزند را تا مدت حق الحضانه نزد خود نگه دارد و در مدت حضانت ، مادر حق ندارد او را جدا کند و اگر مادر با طلاق یا فسخ از پدر جدا شد ، حق الحضانه ی او ساقط نمی شود ، مگر اینکه با دیگری ازدواج کند که در این صورت ، حق منتقل به  پدر می شود و اگر پدر یا مادر فوت کند ، حق حضانت منتقل به دیگری می شود و هیچ کس از پدر و مادر به نگهداری فرزندشان سزاوارتر نیست ، حتی اگر مادر ازدواج کرده باشد .

 

حق نفقه :

 

از حقوق مشترک والدین ، حق نفقه است . نفقه ی پدر و مادر در صورت نیاز ، بر عهده ی فرزند است اگر تمکن داشته باشد ، چه پسر باشد و چه دختر ، البته نفقه ی پدر و مادر بعد از نفقه ی زوجه است در ترتیب ، یعنی اگر مرد نتواند نفقه ی همه ی آن ها را بپردازد ، باید ابتدا نفقه ی لازم همسر را بپردازد و اگر چیزی اضافه شده نفقه ی پدر و مادر و فرزندان را بدهد و نفقه ی پدر و مادر مانند نفقه ی فرزندان است و واجب . پس اگر هم نیازمند باشند و نفقه کم باشد ، باید میان آنها تقسیم کند .

امام صادق (ع) می فرماید : « پدر و مادر را بر فرزند سه حق است : شکر آنان در هر حال ، اطاعتشان در هر امر و نهی که معصیت خدا نباشد و خیرخواهی برای آنها در نهان و عیان و فرزند را بر آنان سه حق است : مادر خوب انتخاب کردن ، نام خوب نهادن و پرورش خوب دادن .»

 

وظیفه ی فرزند در خصوص مادر و پدر :

 

انسان باید متوجه باشد که بعد از ازدواج و یافتن خانواده و اولاد ، در پاس احترام به پدر و مادر کوتاهی نکند و بحث زن و فرزند موجب نشود که دست از همراهی و خدمتگزاری پدر و مادر بر دارد ، مثل بعضی از فرزندان این زمان که چون پدر و مادر با هزاران زحمت برای فرزند خود ، همسری گرفته و خانواده ای تشکیل می دهند ، آن فرزند به زودی پدر و مادر را فراموش می کند و ملاحظه نمی کند که پدر و مادر بیچاره مدت زمان زیادی تحمل چگونه زحماتی را نموده اند .

 

پس اگر فرضاً شارع مقدس اسلام به این مقدار مبالغه و سفارش درباره ی پدر ومادر ننموده بود و ما به وجدان و عقل خود مقایسه می نمودیم ، می بایست زحمات آنها را مادام الحیات درباره ی اطاعت و انقیاد امر پدر و مادر در مثل عبد زر خریده باشیم و اصلاً و ابداً کوچک ترین موجبات افسردگی خاطر آنها را فراهم نیاوریم و دل مملو از عاطفه و مهربانی آنها را به واسطه ی عدم رعایت شئونات آن ها ، از خود سرد و افسرده ننماییم .

 


بقیه درادامه مطلب


 

شارع مقدس ، آن چنان که گفته شد درباره ی پدر و مادر مبالغه و سفارش فراوانی نموده است که از آن جمله آیات 23 و 24 سوره  اسراء است که چنین می فرماید :

 

« حکم نموده پروردگار تو که عبادت نکنید مگر خدای یگانه را و حکم فرموده بر این که به پد رو مادر احسان و نیکی نمایید و اگر یکی از آنها یا هر دو به سن پیری و شکستگی رسیدند ، در احترام آن ها کوتاهی نکنید . به آن ها اف نگویید و آن ها را از نزد خود دور نسازید ، بلکه با سخن نیک و پاکیزه با آنها مذاکره نمایید و در پیشگاه آن ها بال ذلت و انکسار و کوچکی بگسترانید و در حقشان دعا کنید و به خدا عرض نمایید : پروردگارا ! چنان چه آن ها در حال صغر و کوچکی ، ما را نوازش کردند و ما را در دامان محبت خود پرورش دادند ، تو هم بر آن ها رحم کن و آنها را در حال پیری و شکستگی مورد عنایت و لطف خود قرار ده .»

 

و امام باقر علیه السلام می فرماید : « سه چیز است که خداوند عزوجل اجازه ی ترک آنها را به هیچ کس نداده است : ادای امانت به نیکوکار و بدکار ، وفای به عهد چه نیکوکار و چه بدکار ، نیکی به پدر و مادر چه نیکوکار و چه گنهکار » 3 پس رعایت حق پدر و مادر را نمودن ، موفقیت های معنوی زیادی را نصیب فرزندان می سازد .



چقدر شایسته است آن هایی که سایه ی پدر و مادر بر سر دارند ، حداکثر مراقبت را در احسان و احترام به آنها بنمایند و در ادای حقوق آنها بالاترین کوشش را انجام دهند و اگر پدر و مادر فوت نموده اند ، کار خیر و صدقات جاریه انجام داده و ثواب آنها را بر والدین اهدا نمایند که در عالم برزخ خوشحال شده و برای فرزندان دعا می کنند .

 

امام صادق (ع) فرمود : «حسن سلوک نیکی به پدر و مادر ، از حسن شناخت معرفت به حق تعالی است . چرا که هیچ عبادتی انسان را به سرعت نیکی به پدر و مادر ، به خشنودی حضرت دوست نمی رساند ،آن هم احسانی که محض تحصیل رضای پروردگار باشد .»4

 

سفارش ولی عصر(عج) نسبت به پدر :

 

آقا سید محمد موسوی نجفی معروف به هندی که از اتقیای علما و ائمه ی جماعت حرم امیر المومنین (ع) است . نقل کرده از جناب شیخ باقر فرزند شیخ هادی کاظمینی مجاور نجف اشرف و ایشان از شخص مورد اعتمادی که به دلاکی اشتغال داشت . آن شخص را پدر پیری بود که هیچ گونه کوتاهی نسبت به خدمتگزاری او نمی کرد ، پیوسته ملازم خدمت او بود ، مگر در شب چهارشنبه که به مسجد سهله می رفت و در آن شب به واسطه ی اعمال مسجد سهله و شب زنده داری در آن جا ، از خدمت پدر معذور بود ؛ ولی پس از مدتی ترک کرد و دیگر به مسجد نرفت .

 

از او پرسیدم : چرا رفتن به مسجد سهله را ترک کردی ؟ گفت : چهل شب چهارشنبه به آن جا رفتم ؛ شب چهارشنبه ی چهلم رفتنم به تاخیر افتاد تا نزدیک غروب . در آن وقت تک و تنها بیرون رفتم و با همان وضع به مسیر خود ادامه دادم تا یک سوم راه باقی ماند . کم کم مهتاب مقداری از تاریکی شب را به روشنایی تبدیل کرد . در این هنگام شخص عربی را دیدم که بر اسبی سوار است و به طرف من می آید . در دل خود گفتم :الآن این مرد راهزن مرا برهنه می کند .

 

همین که به من رسید ، با زبان عرب بدوی شروع به صحبت کرد و پرسید : کجا می روی ؟ گفتم : مسجد سهله . گفت : با تو چیز خوردنی هست ؟ جواب دادم :نه . فرمود : دست خود را در جیب کن . گفتم : در آن چیزی نیست . باز آن سخن را به تندی تکرار کرد . من دست در جیب کردم ، مقداری کشمش یافتم که برای کودک خود خریده بودم و از خاطرم رفته بود که به او بدهم . آنگاه به من فرمود : «اوصیک بالعود » سه مرتبه و عود به زبان عرب بدوی پدر پیر را  می گویند ، یعنی : سفارش می کنم تو را به پدر پیرت . بعد از این سخن ناگاه از نظرم ناپدید شد . فهمیدم که او مهدی (عج) بود و دانستم که آن جناب راضی به ترک خدمت پدرم نیست حتی در شب چهارشنبه . از آن رو دیگر به مسجد سهله نرفتم و این کار را ترک نمودم. 5

 

پی نوشت ها :

 

1 . رساله ی حقوق امام سجاد (ع) /ص 303- ص 310

 

2 . تحف العقول /ص 337

 

3 . تاریخ یعقوبی /ص 95

 

4 . مستدرک /ج 15 /ص 198

 

5 . منتهی الامال /ج 2/ص 32 .



نوع مطلب : رساله ی حقوق امام سجاد (ع)، حقوق خانواده، 
برچسب ها : رساله ی حقوق امام سجاد(ع)، حقوق خانواده، حقوق والدین نسبت به یكدیگر، حقوق فرزندان،
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
 
 
بالای صفحه